Sombong kadangkala tidak muncul dalam bentuk yang jelas. Ia boleh hadir ketika seseorang terlalu yakin dirinya sentiasa betul, sukar menerima nasihat, suka merendahkan orang lain atau merasa dirinya lebih baik kerana ilmu, harta, pekerjaan atau kedudukan.
Dalam Islam, sikap sombong perlu dijauhi kerana ia boleh merosakkan hati dan hubungan dengan manusia.
Apa Maksud Sombong?
Secara mudah, sombong ialah sikap meninggikan diri dan memandang rendah orang lain.
Ia boleh muncul dalam percakapan, cara melayan orang, cara menerima teguran dan cara seseorang melihat kelebihan yang dimilikinya.
Allah SWT berfirman:
وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا
Maksud: “Dan janganlah engkau berjalan di bumi dengan berlagak sombong, kerana sesungguhnya engkau tidak akan dapat menembusi bumi dan tidak akan dapat menyamai ketinggian gunung-ganang.”
Surah al-Isra’, ayat 37
Ayat ini mengingatkan manusia bahawa sebesar mana pun kedudukan seseorang, dia tetap mempunyai batas.
Tanda Sikap Sombong Yang Mudah Terlepas Pandang
Antara tanda yang boleh diperhatikan ialah sukar menerima nasihat, cepat terasa apabila ditegur, suka membandingkan diri dengan orang lain, memandang rendah pekerjaan tertentu atau merasakan diri lebih layak dihormati daripada orang lain.
Ada juga orang yang hanya ramah kepada mereka yang dianggap mempunyai kedudukan, tetapi berubah apabila berhadapan dengan orang biasa.
Sikap seperti ini perlu dinilai dengan jujur.
Ilmu Juga Boleh Menjadi Punca Kesombongan
Semakin banyak ilmu yang dimiliki, semakin besar sepatutnya kesedaran bahawa masih banyak perkara yang belum diketahui.
Ilmu menjadi berbahaya apabila digunakan untuk memperlekeh orang lain, memenangi setiap perdebatan atau mencari perhatian.
Orang berilmu tidak perlu sentiasa menunjukkan bahawa dirinya paling tahu.
Kadangkala tanda kematangan ialah mampu berkata:
“Saya tidak tahu.”
Harta dan Kedudukan Bukan Ukuran Nilai Manusia
Harta boleh hilang. Jawatan boleh berubah. Kesihatan juga tidak kekal.
Sebab itu tidak wajar seseorang memandang rendah orang lain hanya kerana mempunyai lebih banyak wang, pendidikan atau pengaruh.
Allah SWT berfirman:
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ
Maksud: “Sesungguhnya orang yang paling mulia antara kamu di sisi Allah ialah orang yang paling bertakwa.”
Surah al-Hujurat, ayat 13
Ayat ini mengubah ukuran kemuliaan daripada perkara luaran kepada ketakwaan.
Belajar Menerima Teguran
Salah satu cara melawan kesombongan ialah belajar mendengar teguran tanpa terus mempertahankan diri.
Tidak semua teguran betul. Tetapi sebelum menolaknya, fikirkan dahulu sama ada ada bahagian yang boleh diperbaiki.
Jika teguran itu benar, ambil manfaatnya.
Jika tidak benar, jawab dengan tenang tanpa perlu menghina orang yang menyampaikannya.
Jangan Merendahkan Pekerjaan Orang Lain
Pekerjaan yang halal tetap mempunyai nilai.
Jangan memandang rendah tukang sapu, pekerja penghantaran, peniaga kecil, pembantu kedai atau sesiapa hanya kerana pekerjaan mereka tidak dianggap berprestij.
Kita tidak mengetahui seluruh perjalanan hidup seseorang.
Orang yang kelihatan biasa di mata kita mungkin mempunyai akhlak, kesabaran dan ketakwaan yang jauh lebih baik.
Biasakan Mengucapkan Terima Kasih
Kesombongan mudah tumbuh apabila seseorang merasakan semua perkara berlaku kerana dirinya.
Belajar mengakui bantuan orang lain.
Ucap terima kasih kepada orang yang membantu, tidak kira kecil atau besar sumbangannya.
Menghargai orang lain membantu hati sedar bahawa kita tidak hidup sendirian.
Jangan Cari Pujian Dalam Semua Perkara
Ada masa seseorang melakukan perkara baik tetapi kecewa apabila tidak dipuji.
Perasaan seperti ini perlu diawasi.
Jika setiap usaha hanya terasa bernilai apabila orang lain melihatnya, kita mudah menjadi bergantung kepada pengiktirafan manusia.
Lakukan perkara baik kerana ia memang baik, bukan kerana mahu kelihatan lebih baik daripada orang lain.
Ingat Asal dan Keterbatasan Diri
Manusia mempunyai banyak kelemahan.
Kita boleh jatuh sakit, lupa, tersilap dan kehilangan apa yang dimiliki.
Mengingati kelemahan sendiri bukan untuk merendahkan harga diri. Ia membantu kita kekal sedar bahawa kejayaan tidak menjadikan kita lebih tinggi daripada manusia lain.
Rendah Diri Bukan Rendah Harga Diri
Merendah diri tidak bermaksud membiarkan orang menghina atau menzalimi kita.
Seseorang masih boleh tegas, mempertahankan hak dan mempunyai keyakinan diri tanpa perlu merendahkan orang lain.
Rendah diri bermaksud mengetahui nilai diri tanpa merasa perlu mengecilkan orang lain untuk kelihatan besar.
Muhasabah Sebelum Tidur
Sesekali tanya diri:
Adakah saya merendahkan seseorang hari ini?
Adakah saya sukar menerima teguran?
Adakah saya bercakap hanya untuk menunjukkan bahawa saya lebih tahu?
Adakah saya memilih layanan berdasarkan status seseorang?
Soalan seperti ini boleh membantu mengesan kesombongan sebelum ia menjadi kebiasaan.
Belajar Daripada Orang Yang Berbeza
Jangan hanya mendengar orang yang mempunyai latar belakang sama dengan kita.
Kadangkala kita boleh belajar banyak daripada orang yang lebih muda, kurang berpendidikan atau mempunyai pengalaman hidup yang sangat berbeza.
Kesediaan belajar daripada sesiapa membantu hati menjadi lebih terbuka.
Syukur Membantu Mengurangkan Sombong
Apabila kita sedar bahawa nikmat datang daripada Allah, kita kurang cenderung menganggap semuanya hasil kehebatan diri sendiri.
Ilmu, rezeki, kesihatan dan peluang ialah nikmat yang perlu disyukuri.
Syukur membuat seseorang menggunakan kelebihan dengan lebih bertanggungjawab, bukan menjadikannya alasan untuk memandang rendah orang lain.
Ringkasan
Menghilangkan sikap sombong bermula dengan keberanian melihat diri sendiri secara jujur.
Belajar menerima teguran, menghormati orang tanpa melihat status, mengakui kelemahan sendiri dan menggunakan nikmat dengan rasa syukur.
Rendah diri tidak menjadikan seseorang kecil.
Ia membuat seseorang cukup yakin untuk tidak perlu mengecilkan orang lain.
Tarikh diterbitkan: 2 September 2026
